Jak zmienia się praca i kompetencje Polaków? PARP podsumowuje najnowsze trendy

Rynek pracy przyspiesza, kompetencje szybko się dezaktualizują, a edukacja musi nadążać za zmianami. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) opublikowała nowy raport „Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań (grudzień 2025)”, w którym analizuje najważniejsze zjawiska wpływające na to, jak pracujemy, uczymy się i planujemy swoją zawodową przyszłość. Zapraszamy do lektury!

Raport stanowi kompendium wiedzy o najważniejszych trendach, które kształtują rynek zatrudnienia, systemy kształcenia oraz zapotrzebowanie na kompetencje w obliczu dynamicznych zmian gospodarczych i technologicznych. Publikacja zawiera najnowsze dane statystyczne, analizy prac naukowych i eksperckich oraz podsumowania wybranych badań opublikowanych w grudniu 2025 r., co umożliwia holistyczne spojrzenie na aktualne procesy zachodzące w tych obszarach.

Prognozy zatrudnienia w Polsce

Według danych GUS stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce w listopadzie 2025 r. wyniosła 5,6%. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie ogółem (brutto) w sektorze przedsiębiorstw było na poziomie 9078,16 zł.

A jakie są przewidywania na nowy 2026 rok?

Prognozy Komisji Europejskiej wskazują, że stopa bezrobocia liczona zgodnie z metodologią BAEL[1] wyniesie w Polsce w 2026 r. 3,1%, czyli tyle samo co w 2025 r. Zatrudnienie będzie rosło w umiarkowanym tempie, ponieważ stopniowo kurczy się liczba osób w wieku i kondycji umożliwiającej podjęcie pracy.

Z badania Randstad, które przytacza w swoim raporcie PARP, odsetek firm zamierzających zwiększać zatrudnienie w I półroczu 2026 r. wyniósł 15%. Redukcję etatów rozważa 5% badanych podmiotów. Dominuje jednak trend utrzymania poziomu zatrudnienia (78%). Podwyżki wynagrodzenia planuje 39% badanych firm, natomiast żadna nie przewiduje obniżek pensji.

5 kluczowych kompetencji miękkich w 2026 roku

Zgodnie z najnowszymi trendami umiejętności, które będą szczególnie istotne na rynku pracy w 2026 r., to: adaptacyjność, inteligencja emocjonalna, myślenie krytyczne, biegłość cyfrowa oraz etyczne osądy w kontekście AI.

Rynek pracy ciągle się zmienia, a jednocześnie rośnie popyt na pracowników mających kompetencje związane z zieloną i cyfrową transformacją. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera systematyczne rozwijanie własnych umiejętności. Adaptacyjność ma zatem zarówno wymiar poznawczy (gotowość do uczenia się i zmiany), jak i wizerunkowy (umiejętność przedstawienia siebie jako kandydata otwartego na nowe wyzwania).

Inteligencja emocjonalna obejmuje samoświadomość, samoregulację, motywację, empatię oraz umiejętności społeczne. Wysoki poziom tych kompetencji wiąże się z lepszym rozumieniem własnych emocji, skuteczniejszym zarządzaniem nimi oraz bardziej efektywną współpracą z innymi. To z kolei przekłada się na tworzenie środowiska pracy, w którym pracownicy czują się dostrzegani i doceniani.

Pracownicy, którzy potrafią myśleć krytycznie, zadają pytania i uwzględniają różne punkty widzenia oraz analizują konsekwencje podejmowanych decyzji. Sprzyja to bardziej przemyślanym działaniom w pracy, dlatego ta umiejętność jest szczególnie ceniona w procesie rekrutacji.

Biegłość cyfrowa dotyczy umiejętności łączenia różnych narzędzi i systemów cyfrowych w sposób wspierający realizację celów biznesowych. Sama znajomość konkretnych programów czy systemów ma znaczenie, jednak szczególną wartość z perspektywy pracodawców ma zdolność rozumienia, jak te rozwiązania mogą ze sobą współdziałać i pomagać organizacji w dostosowywaniu się do nowych zadań i priorytetów.

W kontekście AI podkreśla się, że kluczowe znaczenie ma nie tylko umiejętność obsługi narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, lecz także etyczne podejście do ich wykorzystania i odpowiedzialne podejmowanie decyzji. Sztuczna inteligencja nie jest w stanie zastąpić ludzkiego osądu, dlatego tak ważne jest rozwijanie umiejętności refleksji nad etycznymi konsekwencjami podejmowanych decyzji.

Raport przygotowany w ramach projektu pozakonkursowego FERS pn. „Rozwój i doskonalenie systemu sektorowych rad ds. kompetencji”.

Pełna treść raportu „Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań” (grudzień 2025) znajduje się na stronie PARP.

[1] Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) jest jednym z podstawowych badań prowadzonych przez Główny Urząd Statystyczny umożliwiającym bieżącą ocenę stopnia wykorzystania zasobów pracy, a zarazem pozwalającym na szerszą charakterystykę poszczególnych grup ludności wyróżnionych ze względu na ich status na rynku pracy (pracujący, bezrobotni) lub pozostających poza rynkiem pracy (bierni zawodowo).