Skuteczna aplikacja do STEP: kluczowe wnioski i rekomendacje dla wnioskodawców

Przygotowanie projektu w ramach naborów STEP, realizowanych w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), wymaga nie tylko przedstawienia innowacyjnej koncepcji, lecz przede wszystkim rzetelnego i spójnego wykazania jej znaczenia technologicznego, rynkowego oraz strategicznego dla Unii Europejskiej. Doświadczenia z oceny projektów w sektorze technologii cyfrowych – ścieżka A wskazują, że kluczowe znaczenie dla sukcesu ma kompletna i precyzyjna dokumentacja, która w sposób jednoznaczny odnosi się do wszystkich kryteriów merytorycznych i finansowych.

STEP (Platforma Technologii Strategicznych dla Europy) to unijna inicjatywa, której celem jest wzmocnienie technologicznej niezależności Europy oraz rozwój kluczowych sektorów gospodarki. Działania STEP koncentrują się na trzech obszarach: przełomowych technologiach cyfrowych, technologiach wspierających neutralność klimatyczną oraz biotechnologiach. W Polsce projekty inwestycyjne w ramach STEP wspierane są m.in. przez PARP w dwóch ścieżkach: Ścieżce A, dotyczącej wytwarzania technologii krytycznych o wysokim potencjale innowacyjnym oraz Ścieżce B, ukierunkowanej na ograniczanie strategicznych zależności Unii Europejskiej od państw trzecich. Obie ścieżki służą wzmacnianiu odporności i konkurencyjności europejskiej gospodarki poprzez rozwój kluczowych ogniw łańcuchów wartości.

Analiza dotychczas ocenionych projektów w sektorze technologii cyfrowych – ścieżka A pokazuje, na które elementy wniosku warto zwrócić szczególną uwagę, aby zwiększyć swoje szanse na sukces. Zebrane doświadczenia pokazują, że kluczowe znaczenie ma spójne połączenie części technologicznej, rynkowej, inwestycyjnej i finansowej projektu. Poniżej przedstawiono obszary, które mogą stać się praktycznym drogowskazem przy przygotowywaniu kolejnych, jeszcze lepszych aplikacji.

Obszary wymagające szczególnej uwagi w projektach STEP

Niewystarczające udokumentowanie wytwarzania technologii krytycznych

W naborze STEP wnioskodawcy deklarowali wytwarzanie kluczowych elementów technologii AI, w tym gotowych algorytmów, jednak planowane działania dotyczyły głównie rozbudowy infrastruktury – budynków, serwerów, stacji roboczych czy platform MLOps. Takie inwestycje wzmacniały zaplecze techniczne, ale nie potwierdzały realnego tworzenia produktów AI. W konsekwencji projekty nie prezentowały w wystarczającym stopniu udziału w kluczowych ogniwach łańcucha wartości technologii krytycznych ani charakteru zakładu „pierwszego w swoim rodzaju”. Często brakowało także wyraźnego powiązania projektu ze strategicznymi wyzwaniami UE oraz odniesień do polityk ograniczania zależności technologicznych.

Rynek i konkurencyjność bez twardych danych

Podejście do analizy rynku bywało zbyt ogólne. Klientów, ich potrzeby i kanały dystrybucji opisywano deklaratywnie, bez oparcia w danych. Nie zawsze przedstawiano wiarygodne dowody potwierdzające konkurencyjność rozwiązania na rynku UE ani na realność jego wdrożenia. Opis efektów projektu pozostawał mało precyzyjny i niewystarczająco uwiarygodniony.

Braki w gotowości inwestycyjnej

Wnioskodawcy często nie byli w pełni przygotowani do realizacji inwestycji. Nie posiadali wszystkich niezbędnych praw własności intelektualnej ani nie wykazywali jednoznacznie możliwości ich pozyskania. Część rozwiązań miała dopiero powstać, co oznaczało brak gotowych rozwiązań – potwierdzonych wynikami prac B+R – do komercjalizacji. Parametry techniczne inwestycji nie były odpowiednio uzasadnione i często dotyczyły samych modeli AI, a nie na planowanej infrastruktury. Harmonogramy, choć szczegółowe, nie zawsze były realistyczne, a zadania nie tworzyły spójnej ścieżki prowadzącej do zakładanych rezultatów. Dodatkowo brakowało aktualnych decyzji administracyjnych, np. pozwolenia na budowę.

Budżet i wskaźniki bez pełnego uzasadnienia

Częstym problemem było niewystarczające uzasadnienie wydatków w odniesieniu do zakresu prac. Braki w zakresie wartości niematerialnych i prawnych osłabiały spójność między częścią technologiczną a budżetem. Nie można było jednoznacznie potwierdzić, że wszystkie koszty są niezbędne i bezpośrednio związane z projektem. Również wskaźniki produktu i rezultatu były często nieadekwatne, niemierzalne lub nierealistyczne. Deklarowane przychody nie miały wystarczającego uzasadnienia, a część wskaźników dotyczyła rezultatów wymagających dodatkowych prac B+R, niewpisanych w projekt. Brakowało też jasnych metod pomiaru i weryfikacji planowanych wartości docelowych.

Przełomowość i wpływ tylko na poziomie deklaracji

W kryteriach fakultatywnych wnioskodawcy nie potrafili przekonująco wykazać, że projekt zwiększy ich znaczenie na rynku międzynarodowym ani że istotnie zwiększy skalę ich działalności. Brakowało dowodów na przełomowy charakter technologii w skali UE oraz na jej przewagę nad istniejącymi rozwiązaniami. Nie udowadniano także szerszych korzyści społecznych, gospodarczych czy środowiskowych o znaczeniu co najmniej europejskim.

Jak skutecznie aplikować do STEP – technologie cyfrowe?

Powyższe doświadczenia pokazują, że wiele projektów nie traci na wartości z powodu samego pomysłu, lecz z powodu sposobu jego przedstawienia we wniosku. W praktyce o sukcesie decyduje umiejętność jasnego powiązania technologii, rynku, inwestycji i finansów w jedną spójną historię projektu. Dobrze przygotowana dokumentacja pozwala ekspertom szybko zrozumieć, co powstanie, dla kogo, w jaki sposób i z jakim efektem gospodarczym. Każdy z opisanych wcześniej obszarów można potraktować jako wskazówkę, które elementy wymagają szczególnej staranności. Wniosek, który jest precyzyjny, oparty na danych i logicznie uporządkowany, znacząco zwiększa swoje szanse na pozytywną ocenę. Poniżej przedstawiamy praktyczne rekomendacje, które pomogą przygotować dobrą i przekonującą aplikację do STEP.

Pokaż, że technologia krytyczna jest sercem projektu

Projekt musi jasno koncentrować się na wytwarzaniu elementów technologii krytycznych, a nie tylko na infrastrukturze. Opisz parametry technologiczne w sposób mierzalny i pokaż, jak wyznaczasz wartości bazowe i docelowe. Każdą analizę rynku oprzyj na konkretnych źródłach danych i raportach. Wskaż dokładnie, kim są kluczowi odbiorcy i jakie mają potrzeby. Połącz projekt z realnym wyzwaniem strategicznym UE i odnieś się do aktualnych polityk ograniczania zależności technologicznych. Udowodnij konkurencyjność rozwiązania na rynku UE i pokaż jego przewagę na tle istniejących technologii, najlepiej w formie porównań. Nie pomijaj ryzyk prawnych i administracyjnych – nazwij je i pokaż, jak nimi zarządzasz.

Udowodnij, że masz potencjał i jesteś gotowy do startu

Opisz konkretne doświadczenia w wykorzystaniu rozwiązań wpisujących się w sektor technologii cyfrowy i realizacji podobnych projektów. Przedstaw zespół w sposób funkcjonalny: kto, za co odpowiada, w jakim wymiarze czasu i jakie kompetencje są kluczowe. Pokaż, że inwestycja jest przygotowana formalnie – wskaż stan prawny pozwoleń, koncesji i własności intelektualnej. Parametry techniczne inwestycji podawaj w podziale na zadania i uzasadniaj, dlaczego są adekwatne. Warto też pokazać wcześniejsze wdrożenia rynkowe oraz jasno opisać, jakie wartości niematerialne i prawne już posiadasz. Plan działań musi tworzyć logiczną ścieżkę prowadzącą do rezultatów.

Budżet ma być policzony, a nie opisany

Każdy koszt powinien wynikać z realnego rozeznania rynku i mieć wskazane źródło. Uzasadniaj ilości oraz parametry techniczne planowanych zakupów. Opisuj wydatki szczegółowo, z kalkulacjami i – jeśli to możliwe – przykładami dostawców. Wyraźnie pokaż, jak zapewnisz płynność finansową realizowanej inwestycji do momentu refundacji.

Pokaż, że projekt „spina się” finansowo

Wyjaśnij, które założenia najbardziej wpływają na opłacalność projektu, na przykład sprzedaż, ceny lub tempo wzrostu rynku. Dodaj analizę wrażliwości i pokaż, co się stanie, gdy te parametry się zmienią. Model finansowy musi być aktualny i zgodny z opisem projektu. Uwzględnij wszystkie koszty operacyjne w całym okresie trwałości i pokaż, że projekt będzie rentowny w dłuższej perspektywie.

Wskaźniki muszą być mierzalne i sprawdzalne

Nie wystarczy wpisać wartości docelowych planowanych wskaźników. Pokaż, jak zostały wyliczone. Opisz konkretne parametry innowacji i cechy produktu końcowego, które będzie można zmierzyć. Do każdego wskaźnika dodaj metodologię pomiaru i sposób weryfikacji. To samo dotyczy wskaźników środowiskowych - opisz dokładnie, jak je liczysz i jak potwierdzisz osiągnięcie wartości docelowych.

Potraktuj zasady horyzontalne jak obowiązek, nie dodatek

Opisz realne działania w zakresie równości szans, niedyskryminacji i dostępności. Pokaż, jak projekt uwzględnia potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Wyjaśnij, jak chronisz dane osobowe i prawa użytkowników, zwłaszcza przy rozwiązaniach AI. Wskaźniki w tych obszarach również powinny być mierzalne i weryfikowalne.

Ogłoszenie kolejnego naboru STEP dla sektora technologii cyfrowych (DIGITAL i DEEPTECH) - ścieżka innowacyjność planowane jest na 28 kwietnia 2026 r.