Od importu leków do kluczowych innowacji, STEP impulsem technologicznym dla Europy

Polski rynek leków szybko się rozwija, ale wciąż jest mocno uzależniony od zagranicznych dostaw. Europie grozi widmo niedoboru farmaceutyków, który może zostać wywołany wskutek epidemii, ograniczeń w zakresie handlu międzynarodowego czy wybuchu konfliktu zbrojnego. Rosnąca presja na suwerenność zdrowotną skłania rząd i przedsiębiorców do inwestowania w nowoczesne technologie. Czy Platforma Technologii Strategicznych dla Europy (STEP) okaże się skutecznym panaceum?

Obecnie jedynie około 30% leków dostępnych w polskich aptekach jest wytwarzanych w kraju[1], co oznacza, że większość preparatów pochodzi z importu. Taki układ z jednej strony daje polskim pacjentom szeroki dostęp do nowoczesnych terapii, z drugiej – uzależnia rynek od zewnętrznych producentów i wprowadza ryzyka związane z globalnymi zakłóceniami łańcuchów dostaw, jak pokazała pandemia COVID‑19.

– Paradoksalnie, mimo silnej bazy naukowej i dostępu do rynku liczącego 450 milionów konsumentów, Unia Europejska w znacznym stopniu uzależniona jest od zewnętrznych dostaw surowców farmaceutycznych i technologii. Szacuje się, że nawet 80 proc. substancji czynnych wykorzystywanych w lekach dostępnych w europejskich aptekach pochodzi z importu – głównie z Azji. Dlatego tak istotne jest konsekwentne wzmacnianie potencjału produkcyjnego i innowacyjnego w sektorze farmaceutycznym oraz biotechnologicznym również w kraju. Jako Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wspieramy projekty zwiększające zdolności wytwórcze w Polsce i przyczyniające się do budowy strategicznej niezależności Europy. Wyniki ostatnich naborów w ramach instrumentu STEP potwierdzają zainteresowanie przedsiębiorstw inwestycjami w obszary kluczowe dla bezpieczeństwa zdrowotnego ale jestem przekonany, że istnieje jeszcze większy potencjał polskich firm w tym zakresie, co może stanowić realną ochronę przed przyszłymi kryzysami – podkreśla prezes PARP Krzysztof Gulda.

Polska na fali wzrostu

Polski rynek farmaceutyczny odnotowuje stały wzrost, jest największym rynkiem w Europie Środkowej i szóstym co do wielkości w UE – tak wynika z raportu dotyczącego bezpieczeństwa lekowego opublikowanego w 2025 roku przez Polską Akademię Nauk[2]. Z kolei według danych IQVIA do końca czerwca 2025 roku wartość rynku farmaceutycznego w Polsce przekroczyła 40 mld złotych, co oznacza wzrost o 11,9% rok do roku[3]. Spodziewany jest dalszy wzrost eksportu leków o 15–20%, szczególnie w segmencie leków generycznych (tańsze zamienniki leków oryginalnych) i suplementów diety. Polska może odegrać ważną rolę w produkcji farmaceutyków dla krajów rozwijających się dzięki konkurencyjnym kosztom i wysokim standardom jakości.

Branża farmaceutyczna stoi na skrzyżowaniu technologii, ekologii i geopolityki. Prognozy na 2026 rok wskazują na dalszą cyfryzację, personalizację terapii oraz wzrost znaczenia lokalnej produkcji. Przyszłość farmacji będzie zależeć od zdolności adaptacyjnych, inwestycji w badania i rozwój oraz współpracy międzysektorowej. Polska, dzięki swojemu potencjałowi produkcyjnemu i naukowemu, ma szansę odegrać kluczową rolę w tej transformacji.

Biotechnologia z zastrzykiem wsparcia z UE

Produkcja w kraju koncentruje się głównie na lekach generycznych i mniej zaawansowanych technologiach, podczas gdy przełomowe rozwiązania biotechnologiczne czy nowoczesne substancje czynne wciąż w dużej mierze pochodzą z zagranicy. To zmusza polskie przedsiębiorstwa i instytucje badawcze do szukania sposobów na zwiększenie udziału krajowych technologii w produkcji farmaceutycznej.

STEP jest jednym z najważniejszych narzędzi, które ma wzmacniać odporność i innowacyjność przemysłu technologicznego UE, w tym biotechnologię i produkcję leków, oraz ograniczać zależność od importu. To inicjatywa Unii Europejskiej, w Polsce realizowana m.in. za pośrednictwem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG).

Program STEP obejmuje dwie główne ścieżki:

• Ścieżka A – Innowacyjne technologie krytyczne: z myślą o projektach inwestycyjnych, które wnoszą na rynek wewnętrzny UE przełomowe innowacje o znaczącym potencjale gospodarczym.
• Ścieżka B – Strategiczna niezależność UE: wspiera projekty przyczyniające się do ograniczenia zależności UE od zagranicznych dostawców technologii i produktów – na przykład poprzez wytwarzanie substancji leczniczych czy szczepionek o kluczowym znaczeniu.

W pierwszej połowie lutego PARP ogłosiła wyniki dwóch naborów w ramach inicjatywy STEP dla sektora biotechnologii.

34 mln zł na innowacyjne technologie krytyczne

Nabór do Ścieżki A koncentrował się na projektach inwestycyjnych w innowacyjne technologie krytyczne, które mogą wprowadzić nowe, zaawansowane rozwiązania do unijnego rynku.

Projekt rekomendowany do dofinansowania to nanokapsułkowanie Lactobacillus rhamnosus GG – stabilne kapsułki bez łańcucha chłodniczego. Dzięki wsparciu z FENG w Europie ruszy pierwsza produkcja probiotyków nowej generacji z zastosowaniem warstwowej nanoenkapsulacji (LbL). W ramach projektu planowana jest budowa nowoczesnej hali oraz zakup i instalacja linii technologicznej, co umożliwi wdrożenie opracowanej technologii LbL do produkcji przemysłowej.

Polska ma wkład w strategiczną niezależność UE!

PARP wyłoniła w ramach Ścieżki B – Strategiczna niezależność UE dwa projekty o łącznej wartości dofinansowania ponad 26 mln zł. Celem przedsięwzięć rekomendowanych do wsparcia jest strategiczne wzmocnienie UE w zakresie leków biologicznych oraz zapewnienie łańcucha dostaw.

Pierwszy z nich został zgłoszony przez Instytut Biotechnologii Surowic i Szczepionek BIOMED S.A.. Projekt polega na automatyzacji icyfryzacji procesu wytwarzania szczepionek krytycznych DTP, Clodivac, Tetana, DT, D, d i TyT. Przedmiotem projektu jest rozbudowa i modernizacja infrastruktury produkcyjnej oraz wdrożenie innowacyjnych rozwiązań technologicznych umożliwiających zwiększenie zdolności wytwórczych i jakości krytycznych produktów leczniczych wskazanych w unijnym wykazie leków o znaczeniu strategicznym, tj. szczepionek przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (ATC J07AJ51) oraz przeciw błonicy i tężcowi (ATC J07AM51). Projekt obejmuje wprowadzenie zautomatyzowanej linii produkcyjnej wraz z nowymi systemami komputerowymi wspierającymi kontrolę jakości, nadzór nad procesami oraz cyberbezpieczeństwo.

Drugie zwycięskie zgłoszenie dotyczy rozwoju nowoczesnego centrum produkcji substancji leczniczych przez firmę Polpharma Biologics S.A. Projekt zakłada inwestycję w transformację istniejącej infrastruktury produkcyjnej w zakładzie Polpharma Biologics w Gdańsku w celu stworzenia nowoczesnego, kontraktowego centrum rozwoju i wytwarzania (CDMO) substancji leczniczych (drug substance) dla leków biologicznych na bazie hodowli komórek ssaczych. Projekt koncentruje się na doskonaleniu procesów wytwarzania i optymalizacji produkcji leków biologicznych.

Zakończenie tych naborów nie oznacza końca wsparcia dla sektora biotechnologii z programu STEP. Już w marcu i kwietniu br. PARP planuje ogłoszenie kolejnych naborów, najpierw w ramach Ścieżki A – Innowacyjnych technologii krytycznych, a następnie w ramach Ścieżki B – Strategicznej niezależności UE.

[1] https://ine.org.pl/farmaceutyczny-wyscig-narodow-raport-ine/

[2] https://pan.pl/app/uploads/2025/02/Bezpieczenstwo-lekowe-jako-element-bezpieczenstwa-zdrowotnego-oraz-zdrowia-publicznego-w-Polsce-na-tle-Unii-Europejskiej.pdf

[3] https://www.iqvia.com/pl-pl/locations/poland/blogs/2025/07/rynek-farmaceutyczny-w-pierwszej-polowie-2025-roku