Bezrobocie w Polsce rośnie, ale wciąż jest niższe niż w większości krajów UE. Raport PARP przedstawia aktualne trendy na rynku pracy

Skokowy wzrost wysokości wynagrodzeń, 1,3 miliona nowych miejsc pracy dzięki AI, a jednocześnie spadek zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw – to wybrane spośród zjawisk omówionych w styczniowej odsłonie cyklicznego raportu „Rynek pracy, edukacja, kompetencje” Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Najnowsza odsłona publikacji opisuje również tendencje dotyczące poziomu bezrobocia w Polsce.

Raport stanowi wszechstronny przegląd kluczowych tendencji wpływających na rynek pracy, systemy edukacyjne oraz wymagane umiejętności w dobie szybkich zmian gospodarczych i technologicznych. Zawiera aktualne dane statystyczne, opracowania naukowe i ekspertyzy oraz podsumowania wybranych badań, dzięki czemu pozwala na pełne zrozumienie procesów zachodzących w tych obszarach.

Jak wynika z przytoczonych w publikacji danych, sytuacja na polskim rynku pracy nadal pozostaje korzystniejsza niż w większości państw UE. Jednocześnie, w przeciwieństwie wielu krajów unijnych, liczba osób bez zatrudnienia wzrasta. Według danych Eurostatu w grudniu 2025 r. stopa bezrobocia dla państw członkowskich Wspólnoty (UE-27) wyniosła 5,9 proc. (spadek o 0,1 p.p. m/m oraz bez zmian r/r), a dla strefy euro (UE-20) – 6,2 proc. (spadek o 0,1 p.p. m/m oraz spadek o 0,1 p.p. r/r). W przypadku Polski wskaźnik bezrobocia wyniósł 3,2 proc. (bez zmian m/m i wzrost o 0,4 p.p. r/r). Dane GUS wskazują z kolei, że poziom bezrobocia rejestrowanego w Polsce na koniec 2025 r. wyniósł 5,7 proc. W porównaniu z listopadem 2025 r. wzrósł on o 0,1 p.p, a w skali rocznej – o 0,6 p.p.

Spada również przeciętne miesięczne zatrudnienie w sektorze prywatnym. W grudniu 2025 r. średnia liczba osób w nim pracujących wyniosła 6,41 mln, o 43,4 tys. (0,7 proc.) mniej w porównaniu z rokiem poprzednim. Autorzy raportu informują również, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw w grudniu 2025 r. osiągnęło poziom 9 583,31 zł. Było to o 5,6 proc. więcej niż miesiąc wcześniej. W porównaniu z rokiem poprzednim, przyrost wyniósł 8,6 proc. Jest to kolejny miesiąc, w którym odnotowano wzrost średniej płacy, co potwierdza utrzymanie się prawie dwucyfrowej dynamiki przyrostu zarobków. Należy jednak wziąć pod uwagę możliwy wpływ rocznych bonusów i premii na wysokość płac, co może wskazywać na sezonowość grudniowych danych.

AI nadzieją dla młodych

Kwestia bezrobocia pozostaje wyzwaniem nie tylko dla Europy. Globalny poziom zatrudnienia w gospodarkach rozwiniętych nadal jest o ok. 20 proc. niższy niż przed pandemią COVID-19. Obecnie liczba osób aplikujących na jedno stanowisko jest najwyższa od 2020 r., zaś liczba dostępnych miejsc pracy pozostaje niska. Zdaniem autorów raportu duża konkurencja wśród osób aktywnych zawodowo utrudnia młodym pracownikom rozwój kariery zawodowej. Według danych Eurostatu, w grudniu 2025 r. stopa bezrobocia pośród obywateli UE do 25. r.ż. wyniosła 14,7 proc., zaś w krajach strefy euro –14,3 proc. W Polsce stopa bezrobocia wśród młodych ludzi wyniosła 12,7 proc., co plasuje nas poniżej unijnej średniej, podobnie jak w przypadku ogółu wskaźnika bezrobocia.

Młodzi posiadający wyższe wykształcenie są dziś bardziej narażeni na skutki automatyzacji w porównaniu ze słabiej wykształconymi rówieśnikami, zaznaczono. Wynika to z faktu, że osoby po studiach częściej wykonują zadania, które mogą łatwo zostać przejęte przez sztuczną inteligencję, w przeciwieństwie do wyuczonych zawodów opartych o pracę fizyczną. Z danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF) wynika, że w przeciągu pięciu lat od pojawienia się nowych kompetencji związanych z AI dochodzi do spadku zatrudnienia w zawodach, w których technologia zastępuje, a nie wspiera działanie człowieka. W efekcie, liczba miejsc pracy w tych obszarach spada średnio o 3,6 proc. Zjawisko to szczególnie dotyka pracowników biurowych oraz osoby młode, które dopiero budują swoją karierę zawodową.

Spadek przyrostu zatrudnienia nie jest wyłącznie konsekwencją rozwoju AI. Przytoczone w raporcie dane z Economic Graph LinkedIn wskazują, że większy wpływ na sytuację na rynku pracy mają restrykcyjna polityka monetarna oraz utrzymująca się niepewność gospodarcza, które mają negatywny wpływ na skłonność firm do zwiększania zatrudniania. Co więcej, rozwój sztucznej inteligencji generuje nowe miejsca pracy oraz tworzy wyspecjalizowane zawody. W latach 2023–2025 na świecie powstało globalnie około 1,3 mln stanowisk opartych na AI.

Powyższe dane mogą wskazywać, że automatyzacja faktycznie prowadzi do redukcji części tradycyjnych miejsc pracy, równocześnie tworzy zapotrzebowanie na nowe kompetencje. Dla młodych może to stanowić szansę na specjalizację w obszarach powiązanych ze sztuczną inteligencją. Według IMF, Polska wpisuje się w typowy dla krajów europejskich model popytu na nowe umiejętności, w którym dominują kompetencje z zakresu technologii informacyjnych, stanowiące ok. 5–6 proc. wszystkich ofert pracy. W konsekwencji wsparcie innowacji, cyfryzacji oraz transformacja gospodarki w kierunku bardziej zaawansowanych technologicznie sektorów mogą umożliwić lepsze wykorzystanie istniejącego, dotychczas niewykorzystanego potencjału kapitału ludzkiego.

Raport przygotowany w ramach projektu pozakonkursowego FERS pn. „Rozwój i doskonalenie systemu sektorowych rad ds. kompetencji”.

Link do pełnego raportu znajdującego się na stronie PARP – Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań (styczeń 2026) - PARP - Centrum Rozwoju MŚP.