Zielona transformacja, która przekłada się na działanie. PARP publikuje wyniki ewaluacji wsparcia dla zielonej gospodarki

Zielona transformacja przedsiębiorstw wymaga nie tylko inwestycji, lecz także wiedzy i kompetencji pozwalających racjonalnie gospodarować zasobami, ograniczać odpady oraz dostosowywać modele biznesowe do nowych uwarunkowań rynkowych. Potwierdzają to wyniki najnowszego raportu badającego efekty wsparcia kompetencji dla zielonej gospodarki.

Firmy nie zawsze od razu wiedzą, czego potrzebują

Tylko 14 proc. badanych menedżerów przystępowało do projektu z jasno określonymi potrzebami i celami dotyczącymi GOZ. Jednocześnie 47 proc. firm rozpoczynało udział bez zdefiniowanych potrzeb szkoleniowych lub liczyło na ich rozpoznanie dopiero w trakcie projektu. Najczęstszą motywacją do udziału była chęć poznania tematyki gospodarki obiegu zamkniętego, wskazana przez 68 proc. menedżerów. Rozwój kompetencji pracowników wymieniło 48 proc. respondentów, a budowanie ekologicznego wizerunku firmy lub przewagi konkurencyjnej 32 proc.

Poszukiwanie oszczędności operacyjnych wskazało początkowo jedynie 6 proc. firm – ich znaczenie rosło jednak wyraźnie w trakcie szkoleń, gdy uczestnicy analizowali zużycie surowców, koszty materiałowe i ślad środowiskowy.

Wiedza, która realnie działa w firmach

78 proc. menedżerów zadeklarowało, że korzysta z wiedzy zdobytej w projekcie – najczęściej przy optymalizacji zużycia surowców (54 proc.) i planowaniu działań ograniczających ilość odpadów (52 proc.). Dla 64 proc. przedsiębiorstw udział w projekcie stał się impulsem do rozpoczęcia działań GOZ albo przyspieszył wdrażanie zmian już planowanych. Co istotne, praca z doradcą nad sytuacją konkretnej firmy zwiększała gotowość uczestników do samodzielnego wdrażania rozwiązań o 28 punktów procentowych w porównaniu z udziałem wyłącznie w szkoleniu.

Szczególnie istotna okazała się możliwość pracy z doradcą nad sytuacją konkretnego przedsiębiorstwa. Zgodnie z wynikami badania indywidualne doradztwo zwiększało deklarowaną gotowość uczestników do samodzielnego wdrażania rozwiązań o 28 punktów procentowych w porównaniu z udziałem wyłącznie w szkoleniu.

Od szkolenia do zielonej zmiany

Raport potwierdza, że skuteczne rozwijanie zielonych kompetencji wymaga czegoś więcej niż przekazania ogólnych informacji. Kluczowe jest dopasowanie tematyki do obowiązków zawodowych uczestnika oraz specyfiki przedsiębiorstwa.

Najlepsze efekty przynosiło dopasowanie tematyki do obowiązków uczestnika i specyfiki przedsiębiorstwa oraz udział osób mających realny wpływ na decyzje operacyjne i inwestycyjne. Brak decyzyjności pracowników biorących udział w szkoleniach bywa bowiem barierą – mogą oni przekazywać wiedzę dalej, ale o inwestycjach czy zmianach w procesach decydują często inne osoby. Wspólny udział menedżera i pracownika z tej samej firmy sprzyja szybszemu przełożeniu wiedzy na konkretne działania.

Kompetencje, które pozostają aktualne

Chociaż od rozpoczęcia pierwszych szkoleń upłynęło jeszcze zbyt mało czasu, aby dokonać pełnej oceny długookresowej trwałości rezultatów, badanie dostarcza pozytywnych sygnałów.

70 proc. uczestników oceniło wiedzę zdobytą w projekcie jako nadal aktualną, a 57 proc. zadeklarowało, że po zakończeniu wsparcia samodzielnie rozwija kompetencje związane z zieloną gospodarką.

Wyniki pokazują jednocześnie, że kolejnym ważnym krokiem powinno być jeszcze silniejsze połączenie usług szkoleniowych z dalszym wsparciem wdrożeniowym i finansowym. Uczestnik powinien kończyć udział nie tylko z nowymi kompetencjami i certyfikatem, lecz także z planem kolejnych działań oraz wiedzą o dostępnych instrumentach wsparcia.

Spójny system wspierania zielonej transformacji

Drugim instrumentem uwzględnionym w ewaluacji jest Projekt Zielonych Rekomendacji, realizowany za pośrednictwem Bazy Usług Rozwojowych. W momencie prowadzenia badania projekt znajdował się na wczesnym etapie realizacji, dlatego możliwa była przede wszystkim ocena jego założeń i dokumentacji.

Analiza potwierdziła, że kompetencje określone w „Zielonych rekomendacjach” odpowiadają najważniejszym kierunkom polityki Unii Europejskiej, w tym zagadnieniom dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym, ESG, analizy cyklu życia produktu oraz planowania zielonych inwestycji.

Oba projekty tworzą uzupełniający się system wsparcia. Projekt „GOZ – to się opłaca” pozwala budować i porządkować podstawowe kompetencje, natomiast Zielone Rekomendacje umożliwiają ich dalsze, bardziej specjalistyczne rozwijanie.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości opublikowała raport końcowy z badania „Ewaluacja wsparcia FERS dla zielonej gospodarki”. Analizą objęto dwa instrumenty realizowane w ramach Działania 1.3 „Kadry nowoczesnej gospodarki”: projekt „GOZ – to się opłaca” oraz projekt „Zielone rekomendacje”.

Bardziej zaawansowany w realizacji projekt „GOZ – to się opłaca” na dzień powstawania raportu objął 957 przedsiębiorstw i 3211 uczestników. Wsparcie zostało zorganizowane w trzech kolejnych etapach: szkolenia ogólnego, szkolenia specjalistycznego oraz indywidualnego doradztwa. Tak skonstruowana ścieżka pozwala najpierw zbudować podstawową wiedzę, następnie pogłębić kompetencje w wybranym obszarze, a na końcu odnieść zdobyte informacje do realnych procesów i potrzeb konkretnej firmy.

Pełny raport „Ewaluacja wsparcia FERS dla zielonej gospodarki” jest dostępny na stronie PARP.