Od AI do cyberbezpieczeństwa. Kierunek, w którym zmierza Europa

Najnowszy raport „Monitoring cyfryzacji” Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) pokazuje, że europejska transformacja cyfrowa nabiera tempa. Sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, rozwój infrastruktury cyfrowej i budowanie niezależności technologicznej stają się kluczowymi elementami konkurencyjności przedsiębiorstw. Dla polskich firm to nie tylko nowe wyzwania, lecz także szansa na rozwój. Jakie trendy będą miały największy wpływ na biznes w kolejnych latach?

Cyfryzacja obejmuje dziś praktycznie każdy obszar funkcjonowania przedsiębiorstwa – od produkcji i logistyki, przez sprzedaż i marketing, aż po zarządzanie danymi, bezpieczeństwo czy rozwój kompetencji pracowników.

W najnowszej publikacji PARP eksperci analizują najważniejsze wydarzenia i kierunki zmian zachodzące w europejskiej gospodarce cyfrowej. Z raportu wyłania się obraz transformacji, która przyspiesza pod wpływem rozwoju sztucznej inteligencji, rosnących zagrożeń cybernetycznych oraz dążenia Europy do większej niezależności technologicznej.

Sztuczna inteligencja narzędziem nowoczesnego biznesu

Jeszcze niedawno wdrażanie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji było domeną największych firm i centrów badawczo-rozwojowych. Dziś AI coraz częściej wspiera przedsiębiorstwa z sektora MŚP w automatyzacji procesów, analizie danych, prognozowaniu sprzedaży, zarządzaniu produkcją czy obsłudze klienta.

Raport pokazuje, że rozwój generatywnej sztucznej inteligencji stał się jednym z głównych motorów cyfrowej transformacji. Jednocześnie rośnie znaczenie regulacji oraz odpowiedzialnego wykorzystywania tych technologii. Firmy coraz rzadziej zadają sobie pytanie, czy korzystać z AI, ale jak robić to skutecznie i bezpiecznie.

Cyberbezpieczeństwo staje się warunkiem rozwoju

Wraz z postępującą cyfryzacją rośnie liczba zagrożeń. Wycieki danych czy próby przejęcia systemów informatycznych przestają być problemem wyłącznie dużych korporacji. Coraz częściej dotyczą również małych i średnich przedsiębiorstw. Dostępne narzędzia AI już teraz ułatwiają i automatyzują działania potrzebne do przeprowadzenia ataku, a każdy incydent może potencjalnie sparaliżować działalność powiązanych ze sobą instytucji. W ubiegłym roku w Polsce oficjalnie odnotowano 272 tysiące incydentów cyberbezpieczeństwa, co oznacza przyrost o 144% – czytamy w raporcie PARP.

„Monitoring cyfryzacji” pokazuje, że bezpieczeństwo cyfrowe staje się jednym z najważniejszych elementów budowania odporności gospodarki. W publikacji przywoływane są dane firmy Google DeepMind, które wskazują, że obecne systemy nadzoru nad sztuczną inteligencją nie nadążają za tempem jej rozwoju (moc obliczeniowa modeli AI rośnie w tempie około 10x rocznie), a zaawansowane modele tej firmy nie są już definiowane jako bezpieczne i zaufane.

W centrum zainteresowania znajdują się nowe regulacje europejskie, rozwój wspólnych standardów oraz inwestycje w technologie zwiększające odporność przedsiębiorstw. PARP wspiera rozwój cyberbezpieczeństwa m.in. poprzez projekt inno_LAB, w ramach którego prowadzony jest pilotażowy program Start-ups Are Us dla tej branży. W lipcu br. Agencja zakończyła przyjmowanie wniosków od startupów, które rozwijają technologie zwiększające bezpieczeństwo cyfrowe. Wsparcie wstępnie opracowanego projektu obejmuje m.in. pokrycie do 100% kosztów udziału w zagranicznych misjach gospodarczych oraz organizację krajowych szkoleń przygotowujących projekty do ekspansji zagranicznej. PARP zapewnia również możliwość udziału w spotkaniach B2B z potencjalnymi partnerami oraz instytucjami branżowymi, a także pomoc organizacyjną.

Europa chce budować własne technologie

W ostatnich latach Unia Europejska intensywnie inwestuje w rozwój własnych kompetencji w obszarach takich jak półprzewodniki, sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, chmura obliczeniowa czy wspomniane już cyberbezpieczeństwo. To odpowiedź na globalną konkurencję oraz zależność od technologii rozwijanych poza Europą. W dostępnych analizach podkreśla się, że obecnie ponad 80% produktów, usług i własności intelektualnej w sektorze cyfrowym w krajach europejskich pochodzi spoza UE, w szczególności z USA.

Ograniczenie obecnej zależności technologicznej staje się niezbędne dla stabilności ekonomicznej, bezpieczeństwa i długoterminowej konkurencyjności Europy. Działania PARP wpisują się również w szerszą strategię budowania odporności technologicznej Unii Europejskiej. Służy temu inicjatywa STEP – Strategic Technologies for Europe Platform. Jej celem jest wspieranie inwestycji w technologie krytyczne dla bezpieczeństwa i konkurencyjności Europy: biotechnologię, technologie cyfrowe, deep tech oraz czyste technologie. Kluczowe są dwa kryteria oceny projektów. Pierwsze dotyczy innowacyjności i potencjału rynkowego technologii. Drugie jest ściśle powiązane z ograniczaniem strategicznej zależności UE od zewnętrznych dostawców.

Dane – paliwo współczesnej gospodarki

Cyfrowa transformacja to nie tylko nowe technologie, lecz także coraz większe znaczenie danych. Firmy, które potrafią je skutecznie gromadzić, analizować i wykorzystywać, szybciej reagują na zmieniające się potrzeby rynku, lepiej planują inwestycje i efektywniej zarządzają zasobami.

Raport zwraca uwagę na nową strategię unijną, której celem jest zwiększenie dostępności danych dla biznesu i nauki, uproszczenie przepisów dotyczących ich wykorzystywania oraz budowanie europejskiej suwerenności w zakresie zarządzania danymi. Chodzi o stworzenie warunków, w których przedsiębiorstwa – przy zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa i ochrony prywatności – będą mogły łatwiej udostępniać i wykorzystywać dane do tworzenia nowych produktów, usług oraz modeli biznesowych.

Temu ma służyć unijna regulacja Cloud and AI Development Act (CADA), której głównym celem jest zbudowanie niezależności i konkurencyjności Europy w obszarze chmury obliczeniowej oraz infrastruktury dla sztucznej inteligencji. Ustawa ta ma za zadanie uniezależnić Europę od dominacji amerykańskich i azjatyckich gigantów technologicznych i zagwarantować, że dane europejskich obywateli oraz firm są przetwarzane w bezpieczny i suwerenny sposób.

Kompetencje cyfrowe decydują o sukcesie transformacji

Choć technologie rozwijają się w zawrotnym tempie, to właśnie ludzie pozostają najważniejszym elementem cyfrowej transformacji. Bez odpowiednich kompetencji nawet najbardziej zaawansowane rozwiązania nie przyniosą oczekiwanych efektów.

„Monitoring cyfryzacji” pokazuje, że rozwój umiejętności cyfrowych jest jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed europejską gospodarką. Dotyczy to zarówno specjalistów IT, jak i pracowników wykorzystujących narzędzia cyfrowe w codziennej pracy. W publikacji czytamy, że podstawowe kompetencje cyfrowe w Polsce są jednymi z niżej ocenianych w Europie (ma je 50,4% Polaków, unijna średnia to 60,4%), a brak zaufania do nowych technologii oraz ich bezpiecznego wykorzystania jest jedną z barier ograniczających zastosowanie w przedsiębiorstwach.

W odpowiedzi na te dane jesienią br. PARP planuje uruchomienie naboru „Kompetencje z automatyzacji dla transformacji cyfrowej – oferta dla przedsiębiorców” finansowanego z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego. To ogólnopolski program o wartości 78 mln zł, który będzie realizowany za pośrednictwem operatorów działających w sześciu makroregionach. Jego celem jest wsparcie polskich przedsiębiorstw i pracowników w rozwijaniu kompetencji z zakresu automatyzacji procesów biznesowych i produkcyjnych, stanowiących kluczowy element transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Przedsiębiorcy mogą dodatkowo skorzystać z doradztwa biznesowego dopasowanego do indywidualnej sytuacji firmy. Może ono obejmować m.in. diagnozę potrzeb i poziomu gotowości organizacji, identyfikację procesów możliwych do automatyzacji, analizę ryzyk oraz przygotowanie planu wdrożenia. 

Pełna treść raportu „Monitoring cyfryzacji” znajduje się na stronie PARP.