Koniec czekania na pracownika przy kasie? Rozwiązanie polskiego startupu weryfikuje wiek w kilkanaście sekund

Firma Provaid wykorzystuje aplikację mObywatel do potwierdzania pełnoletności przy kasach samoobsługowych bez konieczności wzywania obsługi. Ponadto wdrażany program ma zastosowanie przy sprawdzaniu tożsamości także w e-commerce oraz podczas zdalnych egzaminów i certyfikacji. Potencjał systemu może zyskać dodatkowy impuls wraz z wdrażaniem eIDAS 2.0 i Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, które otwierają podobnym technologiom drogę do działania na całym rynku UE. Projekt uzyskał dofinansowanie w ramach programu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW).

Kasy samoobsługowe wybieramy przede wszystkim po to, żeby kupować szybciej. W opublikowanym w sierpniu 2026 r. badaniu naukowców z Uniwersytetu Zielonogórskiego, przeprowadzonym wśród setek młodych dorosłych w Polsce, 47 proc. respondentów wskazało krótszą kolejkę i oszczędność czasu jako główny powód wyboru self-checkoutu[1]. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy do koszyka trafia produkt objęty ograniczeniem wiekowym. W tym momencie klient musi czekać na pracownika, który potwierdzi jego pełnoletność, co często znacznie wydłuża proces zakupowy i niepotrzebnie angażuje personel sklepu.

To właśnie konieczność weryfikacji wieku oraz związana z nią potrzeba interwencji obsługi wymieniana była jako jeden z głównych elementów zakłócających płynność zakupów. Jednocześnie z badania wynika, że klienci oczekują przede wszystkim usprawniania już istniejących funkcji kas zamiast dokładania do nich kolejnych możliwości[2].

mObywatel prawdę Ci powie

Na tę potrzebę chce odpowiedzieć polski startup Provaid. Firma stworzyła system pozwalający potwierdzić wiek przy kasie za pomocą cyfrowej tożsamości mObywatel, bez konieczności wzywania pracownika. Jak to działa? Po zeskanowaniu produktu objętego ograniczeniem wiekowym klient może wybrać na ekranie kasy opcję cyfrowej weryfikacji. Następnie kupujący skanuje wyświetlony kod QR za pomocą aplikacji mObywatel i potwierdza przekazanie wymaganej informacji. System nie przesyła do sklepu pełnych danych klienta ani informacji o jego tożsamości – otrzymuje jedynie potwierdzenie, czy dana osoba spełnia wymagane kryterium wieku. Poza kasami samoobsługowymi Provaid może być wykorzystywany również w e-commerce, przy odbiorze produktów z automatów paczkowych oraz podczas zdalnych egzaminów i certyfikacji. W sprzedaży online rozwiązanie pozwala potwierdzić wiek lub tożsamość klienta przy zakupie albo odbiorze zamówienia, a w edukacji – zweryfikować, czy egzamin rzeczywiście zdaje właściwa osoba.

–  Mój wspólnik Szymon, CTO Provaid, zajmował się bezpieczeństwem cyfrowej tożsamości jako niezależny badacz – analizował mechanizmy weryfikacji w mObywatelu i prezentował te analizy na branżowych konferencjach cyberbezpieczeństwa. Wiedział więc dokładnie, który sposób weryfikacji się sprawdza. To z tego doświadczenia wziął się pomysł, żeby tę samą cyfrową tożsamość wykorzystać do autoryzacji zakupu produktów ograniczonych wiekowo. Zaczęliśmy się zastanawiać, gdzie taki system rozwiązywałby konkretny problem, i doszliśmy do wniosku, że najlepszym miejscem są kasy samoobsługowe – opowiada Eryk Winiarz, co-founder Provaid.

 W trzymiesięcznym pilotażu przeprowadzonym w warunkach sklepowych średnia weryfikacja wieku trwała mniej niż 16 sekund, 91 proc. rozpoczętych procesów zostało ukończonych, a z cyfrowej opcji korzystała niemal połowa klientów, którzy mieli taki wybór.

– Biorąc pod uwagę, że nie wszyscy Polacy korzystają z mObywatela, uważamy ten wynik za bardzo obiecujący, zwłaszcza że adaptacja rozwiązania rosła z upływem czasu. Ludzie coraz bardziej przyzwyczajali się do procesu, który jest im zresztą częściowo znany również z innych zastosowań tożsamości cyfrowej. To daje nam przekonanie, że użytkownicy są w stanie bardzo szybko przyjąć taki system – podkreśla Eryk Winiarz.

Twarz bez wieku

Alternatywą dla metody potwierdzania wieku za pomocą tożsamości cyfrowej są systemy, które próbują oszacować go na podstawie wyglądu twarzy. Technologia, mimo szybkiego tempa rozwoju, nadal nie jest bezbłędna. Według danych pochodzących z raportu brytyjskiego Department for Science, Innovation and Technology algorytmy w dalszym ciągu mają problem z rozróżnianiem osób znajdujących się blisko granicy pełnoletności. Nawet najlepszy z testowanych systemów osiągał w grupie osób w wieku 6–17 lat średni błąd na poziomie ok. 2 lat[3].

W praktyce taka różnica ma kluczowe znaczenie właśnie wtedy, gdy system musi zdecydować, czy klient jest pełnoletni. Z tego względu rozwiązania oparte na cyfrowej tożsamości, które nie próbują określić, na ile lat wygląda użytkownik, lecz potwierdzają konkretną informację, mogą w tym przypadku być bardziej precyzyjne. Zaletą takiego podejścia jest również skala już istniejącej infrastruktury – z aplikacji mObywatel, która może służyć do potwierdzania cyfrowej tożsamości, w Polsce korzysta dziś blisko 12 mln osób[4]. Tylko w 2025 r. aplikację mObywatel pobrano w Polsce ponad 3,4 mln razy, co dało jej czwarte miejsce wśród najczęściej pobieranych bezpłatnych aplikacji mobilnych w kraju[5]. Wdrożenie pomysłu Proviad na masową skalę jest więc stosunkowo proste.

– W grupie młodych dorosłych, czyli tej, do której głównie kierujemy nasze rozwiązanie, odsetek użytkowników mObywatela jest bardzo wysoki. Patrząc na własne otoczenie, widzę, że w tej grupie wiekowej zdecydowana większość osób korzysta z aplikacji. To nie dziwi, biorąc pod uwagę popularność transakcji bezgotówkowych i Blika, które pozwalają na wyjście z domu bez portfela. To właśnie w tej wygodzie tkwi potencjał wdrażania weryfikacji wieku poprzez tożsamość cyfrową – dodaje Eryk Winiarz.

Innowacja na skalę europejską

Znaczenie podobnych rozwiązań może w najbliższych miesiącach znacząco wzrosnąć. Do końca 2026 r. państwa Unii Europejskiej mają udostępnić swoim mieszkańcom Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej (EUDI Wallet), zgodny z rozporządzeniem eIDAS 2.0. W Polsce zostanie on połączony z systemem mObywatela, a jego pilotażowa wersja ma być dostępna jeszcze pod koniec tego roku.

Jednym z głównych zastosowań EUDI Wallet ma być właśnie potwierdzanie wieku. Komisja Europejska rozwija rozwiązanie, które pozwala użytkownikowi wykazać, że przekroczył określony próg – np. 18 lat – bez przekazywania usługodawcy nazwiska, dokładnej daty urodzenia ani innych danych osobowych. Narzędzie ma być kompatybilne z przyszłymi europejskimi portfelami tożsamości cyfrowej.

Dla firm takich jak Provaid oznacza to możliwość naturalnej ekspansji w państwach Unii. Wspólne europejskie standardy mają umożliwić korzystanie z cyfrowych poświadczeń także transgranicznie, co w przyszłości może pozwolić na zastosowanie podobnego mechanizmu w sklepach i innych usługach w różnych krajach UE.

– Partnerzy, z którymi prowadzimy rozmowy, na wstępie pytają nas, czy rozwiązanie będzie działało wyłącznie w Polsce, czy będą mogli zaproponować je także swoim klientom np. w Niemczech czy Portugalii. Naszym priorytetem jest wykorzystanie momentu, w którym europejskie systemy cyfrowej tożsamości zaczną być szerzej wdrażane, aby na początku przyszłego roku być gotowi do ekspansji na rynki UE – mówi Eryk Winiarz.

Fundusze Europejskie szansą dla startupów

Pierwsze kroki w budowaniu rozwiązania firma stawiała w Specjalnej Strefie Ekonomicznej Euro-Park w Mielcu w ramach programu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW).

– O programach tego typu dowiedziałem od znajomych przedsiębiorców. Okazało się, że akurat w czasie, kiedy z Szymonem zastanawialiśmy się nad rozpoczęciem projektu, trwał nabór. Doszliśmy więc do wniosku: dlaczego nie spróbować? Podczas inkubacji poznaliśmy bardzo dużo ciekawych osób i wiele dowiedzieliśmy się o prowadzeniu firmy oraz budowaniu startupu od zera – dodaje Eryk Winiarz.

Zwieńczeniem procesu inkubacji było uzyskanie przez firmę grantu w ramach Komponentu IIa. Startup korzysta również z możliwości udziału w misjach zagranicznych.

– Byliśmy już w Amsterdamie i Luksemburgu, a planowany jest także wyjazd do Singapuru. To bardzo ciekawe możliwości, które samodzielnie byłoby znacznie trudniej zorganizować – podsumowuje Eryk Winiarz.

[1] https://www.mdpi.com/2076-3417/16/16/8207

[2] Tamże

[3] https://www.gov.uk/government/publications/age-assurance-data-access-study/age-assurance-data-access-study

[4] https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/panstwo-ktore-rozumie-obywatela-mapa-zycia-porzadkuje-cyfrowe-uslugi

[5] https://mobirank.pl/2026/01/07/te-aplikacje-byly-najczesciej-pobierane-w-2025-roku/