Polska w europejskiej czołówce kompetencji AI. Firmy potrzebują coraz bardziej wyspecjalizowanych pracowników

Coraz więcej polskich pracodawców oczekuje biegłości w pracy ze sztuczną inteligencją. Pod względem liczby ofert pracy wymagających zaawansowanych kompetencji związanych z AI Polska zajmuje czwarte miejsce w UE, a pod względem liczby osób pracujących na takich stanowiskach ustępuje jedynie Niemcom. Rosnące potrzeby kadrowe dotyczą jednak nie tylko cyfryzacji. Zielona transformacja, automatyzacja czy zmiany modeli biznesowych sprawiają, że firmy muszą coraz szybciej uzupełniać kompetencje pracowników. W tym celu przedsiębiorcy mogą korzystać z programów realizowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Według analizy Instytutu Gospodarki Niemieckiej (IW), udział ofert pracy wymagających zaawansowanych kompetencji związanych ze sztuczną inteligencją w ogólnej liczbie wakatów oferowanych w krajach Unii Europejskiej wzrósł na przestrzeni ostatnich trzech lat. Polska wypada w tym zestawieniu wysoko na tle państw Wspólnoty, zajmując czwarte miejsce pod względem udziału ofert związanych z AI[1]. Według autorów raportu w ciągu trzech lat liczba osób pracujących w UE na stanowiskach wymagających zaawansowanych kompetencji z zakresu AI wzrosła ponad 2,5-krotnie – z około 1,4 mln w 2022 r. do 3,7 mln w 2025 r. Polska plasuje się tutaj na drugiej pozycji, za Niemcami[2].

Popyt na kompetencje AI nie oznacza jednak, że każda firma będzie potrzebowała własnego zespołu specjalistów od sztucznej inteligencji. Dla wielu przedsiębiorstw priorytetem może okazać się sama umiejętność wskazania procesów, które warto zautomatyzować, przygotowania odpowiednich danych i przeprowadzenia organizacji przez proces transformacji.

Na takie potrzeby odpowiada program Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) „Kompetencje z automatyzacji dla transformacji cyfrowej”, realizowany dzięki Funduszom Europejskim dla Rozwoju Społecznego (FERS). W jego ramach, przedsiębiorcy mogą skorzystać m.in. ze szkoleń, mentoringu, coachingu i doradztwa dotyczącego automatyzacji procesów biznesowych i produkcyjnych oraz technologii wspierających automatyzację, w tym sztucznej inteligencji.

Braki kadrowe utrudniają rozwój zielonych technologii

Duże zapotrzebowanie na specjalistów dotyczy także sektora zielonych technologii. Najnowszy raport Europejskiej Agencji Środowiska wskazuje, że w UE z odnawialnymi źródłami energii bezpośrednio lub pośrednio związanych jest już około 1,8 mln miejsc pracy[3]. Jednocześnie braki pracowników o odpowiednich kwalifikacjach mogą zdaniem autorów raportu spowalniać dalszy rozwój czystych technologii. Wzrost popytu na ekspertów jest jednym z przejawów rozwoju poszczególnych gałęzi branży sektora zielonej energii. Przykładowo, Polska należy do najszybciej rosnących rynków pracy związanych z produkcją baterii w UE. W 2023 r. sektor zatrudniał ok. 4,1 tys. osób, a średnioroczne tempo wzrostu zatrudnienia od 2010 r. przekraczało 114 proc.[4]

Zielona transformacja fundamentalnie zmienia sposób projektowania produktów, gospodarowania surowcami, organizowania produkcji czy analizowania łańcuchów dostaw. To ważne także dla firm, które same nie działają w sektorze energetycznym.

Dlatego rośnie znaczenie umiejętności, które pozwalają firmom przekładać cele środowiskowe na konkretne działania w zakresie organizacji działalności, produktów i procesów. W ramach programu FERS „GOZ – to się opłaca!” przedsiębiorcy mogą rozwijać kompetencje m.in. w zakresie środowiskowej oceny cyklu życia produktu (LCA), obliczania śladu węglowego, cyrkularnego projektowania produktów i usług czy przebudowy procesów i łańcuchów wartości zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Z kolei „Zielone rekomendacje” finansują usługi rozwojowe wynikające z potrzeb konkretnych sektorów – wśród nich są m.in. budownictwo, komunikacja marketingowa oraz IT, telekomunikacja i cyberbezpieczeństwo.

Fundusze Europejskie wspierają rozwój kompetencji

Podstawą do wdrażania nowych rozwiązań w przedsiębiorstwach są kompetentni pracownicy, którzy potrafią wykorzystać je w codziennych procesach i przełożyć na konkretne efekty biznesowe. To właśnie od nich w coraz większym stopniu będzie zależeć, czy inwestycje w nowatorskie technologie rzeczywiście przełożą się na rozwój firmy.

Dlatego w ramach FERS oferowany jest wachlarz programów ukierunkowanych na konkretne wyzwania, przed którymi stają przedsiębiorstwa. „Kluczowe kompetencje dla sektorów” wspierają rozwój umiejętności odpowiadających na luki wskazywane przez Sektorowe Rady ds. Kompetencji.

FERS wspierają również tych, którzy sami odpowiadają za rozwój innych. Program „Podniesienie kompetencji kadr Podmiotów BUR” pozwala trenerom, doradcom i firmom działającym w Bazie Usług Rozwojowych rozwijać kompetencje związane m.in. z projektowaniem usług, mentoringiem, coachingiem czy oceną efektów uczenia się. Z kolei „Akademia HR” pomaga firmom lepiej przygotować politykę personalną do zmian demograficznych, nowych modeli pracy i rosnącej potrzeby przekwalifikowania pracowników. Pomoc przedsiębiorcom oferuje również program „Wsparcie firm w okresowych trudnościach”. To szkolenia i doradztwo dla przedsiębiorstw, które zmagają się z problemami w prowadzeniu działalności.

Coraz większego znaczenia nabiera także dostępność produktów i usług. Program „Dostępność szansą na rozwój 3” pomaga przedsiębiorcom wdrażać zasady uniwersalnego projektowania i lepiej odpowiadać na potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami. Osobny program „Dostępność Dyrektywa EAA” koncentruje się na przygotowaniu firm do praktycznego stosowania wymagań wynikających z Europejskiego Aktu o Dostępności.

Pełna lista programów PARP prowadzonych w ramach FERS znajduje się pod poniższym linkiem:  Finansowanie - PARP - Centrum Rozwoju MŚP

[1]https://www.iwkoeln.de/fileadmin/user_upload/Studien/Gutachten/PDF/2026/Fact_Sheet__14_AI_skills_demand_in_the_EU.pdf

[2]Tamże

[3] https://www.eea.europa.eu/en/newsroom/news/clean-energy-technologies-are-driving-job-creation-in-the-eu-but-challenges-remain-around-skill-shortages-and-inclusion

[4] Tamże