Mamy miliony dojrzałych firm, ale wciąż za mało nowych biznesów. PARP publikuje nowy raport GEM!

Tylko 2,9% dorosłych Polaków prowadzi młode przedsiębiorstwa, działające na rynku nie dłużej niż 3,5 roku. To jeden z najniższych wyników wśród 48 gospodarek objętych badaniem Global Entrepreneurship Monitor (GEM) realizowanym przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. Jednocześnie aż 12,3% Polaków prowadzi firmy dojrzałe. Polska przedsiębiorczość opiera się więc przede wszystkim na firmach, które mają już ugruntowaną pozycję, podczas gdy nowych biznesów przybywa znacznie wolniej. Najnowsze wyniki GEM pokazują też, dlaczego potencjał do zakładania firm nie przekłada się na rzeczywiste decyzje o rozpoczęciu działalności.

W Polsce około 632 tys. osób zaangażowanych jest we wczesną przedsiębiorczość, czyli jest na etapie organizowania swoich przedsięwzięć biznesowych lub prowadzenia ich nie dłużej niż 3,5 roku. Liczba osób prowadzących firmy dojrzałe sięga 2,7 mln. W 2025 r. udział młodych firm zwiększył się o 0,4 pkt proc. w porównaniu do poprzedniego roku, a firm dojrzałych zmniejszył się o 0,5 pkt proc.

Na tle innych gospodarek dystans pozostaje jednak duży. Polska zajmuje 46. miejsce spośród 48 państw pod względem udziału osób prowadzących młode przedsiębiorstwa. Średnia dla Europy wynosi 10,3%, a więc jest ponad trzykrotnie wyższa niż w Polsce. Jednocześnie pod względem udziału osób prowadzących firmy dojrzałe Polska zajmuje 7. miejsce – ich udział wynosi 12,3%, przy europejskiej średniej na poziomie 7%.

– Polska przedsiębiorczość ma mocne fundamenty. Świadczy o tym wysoki udział dojrzałych firm. Wyzwaniem pozostaje natomiast tworzenie warunków, w których więcej osób będzie chciało i mogło przejść od pomysłu do własnego biznesu. Wnioski z kolejnych edycji badania GEM bierzemy pod uwagę przy tworzeniu i modyfikowaniu oferty PARP. Jej dopasowanie do realnych potrzeb polskich przedsiębiorców jest dla nas priorytetem – mówi Paulina Zadura, dyrektor Centrum Analiz i Strategii w PARP. – Dane pokazują, że potencjał jest duży: ponad połowa Polaków wysoko ocenia swoje kompetencje przedsiębiorcze. Skupiamy się na ograniczaniu barier, które sprawiają, że ten potencjał nie zawsze przekłada się na decyzję o założeniu firmy.

Polacy wierzą w swoje kompetencje, ale nie zakładają firm

Paradoks polskiej przedsiębiorczości dobrze pokazują dane dotyczące postaw wobec prowadzenia biznesu. 53% dorosłych Polaków uważa, że ma wiedzę i umiejętności potrzebne do założenia firmy. Jeszcze więcej osób sądzi, że samo założenie firmy jest łatwe. Taką opinię podziela 77% Polaków. Mimo spadku z 83% w 2024 r. Polska pozostaje pod tym względem na 4. miejscu na świecie i 1. w Europie.    

Te pozytywne oceny nie przekładają się jednak na plany biznesowe. Tylko 3% dorosłych Polaków deklaruje zamiar założenia firmy w ciągu najbliższych trzech lat. To najniższy wynik wśród gospodarek objętych badaniem, podczas gdy średnia europejska wynosi 14%.

– Jedną z najważniejszych barier pozostaje obawa przed niepowodzeniem. 49% osób, które dostrzegają możliwości biznesowe w swoim otoczeniu, nie decyduje się na rozpoczęcie działalności z powodu strachu przed porażką. Jednocześnie tylko 47% Polaków uważa prowadzenie firmy za dobry sposób na życie. Dane te pokazują, że problemem nie jest brak pomysłów na działalność, a obawy czy uda się osiągnąć sukces – dodaje prof. Przemysław Zbierowski z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Młode firmy nie wykorzystują jeszcze w pełni potencjału AI

Problemem nie jest wyłącznie liczba nowych przedsiębiorstw. Dane GEM pokazują również, że młode firmy w Polsce stosunkowo ostrożnie podchodzą do nowych technologii. Tylko 11% właścicieli młodych firm uważa, że sztuczna inteligencja będzie bardzo ważna dla realizacji modelu biznesowego i strategii ich przedsiębiorstwa w ciągu najbliższych trzech lat. W przypadku firm dojrzałych odsetek ten wynosi 16%.

To nietypowa sytuacja. W większości państw objętych badaniem to właśnie młodych firm częściej niż dojrzałych wskazują AI jako istotny element przyszłego modelu biznesowego.

Co ważne, zainteresowanie AI wśród młodych przedsiębiorców jednak rośnie. Ww ciągu roku odsetek wskazań zwiększył się o 3 pkt proc., z kolei wśród firm dojrzałych o 1 pkt proc. Dane te pokazują więc kolejny obszar, w którym młode firmy potrzebują warunków sprzyjających rozwojowi i eksperymentowaniu z nowymi rozwiązaniami.

Młodzi przedsiębiorcy potrzebują przestrzeni do wzrostu

Wyniki GEM przedstawiają zatem dwa oblicza polskiej przedsiębiorczości. Z jednej strony mamy dużą grupę dojrzałych przedsiębiorstw i wysoką ocenę własnych kompetencji biznesowych, z drugiej – niewielki napływ nowych firm.

To właśnie zwiększenie liczby nowych przedsiębiorstw i stworzenie im warunków do rozwoju może w kolejnych latach decydować o dynamice polskiej przedsiębiorczości. Tym bardziej że młode firmy są naturalnym miejscem testowania nowych modeli biznesowych, technologii i sposobów odpowiadania na zmieniające się potrzeby rynku, a także ważnym partnerem dla firm o długim stażu rynkowym.

– Wyniki GEM są dla nas ważnym sygnałem, gdzie potrzebne jest dalsze działanie. Chcemy, aby osoby mające pomysł na biznes łatwiej przechodziły od deklaracji do działania, a młode firmy miały warunki, by nie tylko przetrwać pierwsze lata, lecz także inwestować, wdrażać nowe technologie i rozwijać się. Temu powinny służyć dobrze dopasowane instrumenty wsparcia – mówi Paulina Zadura z PARP.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Badanie Global Entrepreneurship Monitor (GEM) jest największym międzynarodowym projektem badawczym dotyczącym przedsiębiorczości, koncentrującym się m.in. na wczesnych etapach prowadzenia działalności gospodarczej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wraz z Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach uczestniczy w projekcie od 2011 r.

Pełna treść raportu „GEM Polska 2026” dostępna na stronie PARP.