AI zabiera pracę juniorom? Nowa publikacja Eurofound zaprzecza tej tezie

W sierpniu 2026 r. stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce utrzymała się na poziomie z lipca. Mimo to liczba osób pozostających bez pracy ponownie wzrosła, a do urzędów wpłynęło mniej ofert zatrudnienia niż miesiąc wcześniej – wskazuje najnowsza edycja opracowania „Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań” Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Autorzy publikacji przyglądają się także m.in. wpływowi sztucznej inteligencji na sytuację młodych na rynku pracy. Dane Eurofound pokazują, że rozwój generatywnej AI nie przyniósł wyraźnego pogorszenia ich pozycji zawodowej, a obserwowane zmiany są częścią trendu rosnącego znaczenia profesji technologicznych i cyfrowych.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w sierpniu 2026 r. stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce wyniosła 5,8 proc., tyle samo co miesiąc wcześniej. W ujęciu rocznym odsetek osób bez pracy wzrósł o 0,3 pkt proc.

Na koniec sierpnia w urzędach pracy zarejestrowanych było 909,5 tys. bezrobotnych, czyli o 3 tys. (0,3 proc.) więcej niż w lipcu i o 53,2 tys. (6,2 proc.) więcej niż rok wcześniej. Najwięcej osób bezrobotnych odnotowano w województwie mazowieckim – 123 tys., co odpowiada 13,5 proc. całej populacji bezrobotnych. Najmniej w lubuskim – 21,4 tys. osób, czyli 2,4 proc.

Do urzędów pracy wpłynęło 35,3 tys. ofert pracy i miejsc aktywizacji zawodowej, o 3,5 tys. (9 proc.) mniej niż w lipcu i o 4 tys. (10,1 proc.) mniej niż rok temu. W efekcie średnia liczba zarejestrowanych bezrobotnych przypadających na jedno wolne miejsce wzrosła do 20 wobec 19 miesiąc wcześniej. Najwyższy odczyt tego wskaźnika zanotowano w województwie lubelskim – 35 osób na jeden wakat, a najniższy w opolskim – 13 chętnych na jedno miejsce.

Publikacja PARP przytacza też dane Eurostatu dotyczące europejskiego rynku pracy. W sierpniu 2026 r. stopa bezrobocia w Polsce wyniosła według tej metodologii 3,4 proc., bez zmian względem lipca i o 0,2 pkt proc. więcej niż rok wcześniej. Był to jeden z najniższych wyników w UE – niższy wskaźnik odnotowano jedynie w Czechach, gdzie wyniósł 3,2 proc. Taki sam poziom jak w Polsce zanotowano na Malcie i w Słowenii. Średnia dla państw UE wyniosła 6,1 proc.

Pandemia, nie AI

Jednym z tematów omówionych na łamach najnowszego opracowania PARP jest wpływ sztucznej inteligencji na rozwój zawodowy młodych ludzi. Autor publikacji Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound) pt. „AI is already in use in Europe’s workplaces, but not at the expense of young workers” dowodzi, że rosnąca powszechność generatywnej AI nie pogorszyła sytuacji młodych dorosłych (15–29 lat) na europejskim rynku pracy w porównaniu z osobami w wieku produkcyjnym (30–49 lat). Przy opracowaniu publikacji autor wykorzystał dwa kluczowe źródła danych: Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności UE (EU-LFS), oraz badanie AIM-WORK Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (JRC) z lat 2024–2025.

Punktem wyjścia dla tego badania były dane z amerykańskiego rynku pracy sugerujące, że spadek zatrudniania osób na stanowiska juniorskie jest spowodowany rozwojem AI[1] bądź coraz szerszym wprowadzaniem modelu pracy zdalnej[2]. Zdaniem autora omawianej publikacji obecnie dostępne dane nie potwierdzają jednak tezy, by rozwój sztucznej inteligencji prowadził w UE do szczególnie niekorzystnych zmian w poziomie zatrudnienia młodych osób.

Jednym z często wskazywanych powodów pogorszenia sytuacji młodych dorosłych na rynku pracy jest wpływ pandemii COVID-19 na cykl gospodarczy. Według autora analizy Eurofound obecne osłabienie może być częściowo związane z wygasaniem efektów wyjątkowo silnego odbicia, które nastąpiło w 2022 r. i stopniowym powrotem rynku pracy do bardziej typowych warunków.

Dane przedstawione w omawianym artykule potwierdzają ten wniosek. Wskaźnik przyjęć do pracy osób w wieku 15–29 lat w krajach UE wzrósł z 16,5 proc. w 2019 r. do 17,9 proc. w 2022 r., a w 2025 r. spadł do 15,9 proc. Z kolei w grupie 30–49 lat ów wskaźnik zmieniał się z 9,6 proc. w 2019 r. na 10,2 proc. w 2022 r. i na 8,9 proc. w 2025 r.

Pandemia miała duży wpływ na poziom bezrobocia w grupie osób w wieku 15–29 lat – w jej pierwszym roku stopa bezrobocia wśród osób w wieku 15–29 lat w UE wzrosła o 12,5 proc. względem 2019 r. Dla porównania, w kategorii wiekowej 30–49 lat wskaźnik ten był wyższy o 5,6 proc. Od 2023 r. sytuacja obu grup rozwija się inaczej: w starszej wiekowo bezrobocie nadal maleje, podczas gdy wśród młodych wraca do poziomu z 2019 r. Ponieważ ta różnica pojawiła się już w 2020 r. autor publikacji wskazuje, że nie można jej bezpośrednio wiązać z rozwojem sztucznej inteligencji.

Wśród młodych osób z wyższym wykształceniem sytuacja na rynku pracy jest dziś lepsza niż przed pandemią: wskaźnik zatrudnienia jest o 3 proc. wyższy niż w 2019 r., a bezrobocie o 1,7 proc. niższe. To jedyna grupa, która przekroczyła poziom zatrudnienia sprzed pandemii, co zdaniem autora publikacji podważa tezę, że AI w pierwszej kolejności wypiera młodych, wykształconych pracowników biurowych.

ChatGPT nie odwrócił trendu

Według analizy Eurofound wzrost liczby osób pracujących w zawodach, w których dziś szeroko stosuje się AI, rozpoczął się na długo przed boomem na generatywną sztuczną inteligencję. Zjawisko to dotyczy zarówno młodych dorosłych, jak i pracowników w wieku 30–49 lat.

W latach 2019–2025 zatrudnienie rosło przede wszystkim w zawodach intensywnie wykorzystujących AI m.in. w IT oraz w biznesie i administracji. Liczba pracujących zwiększyła się w owych profesjach o 16,4 proc. wśród osób młodych i o 15 proc. w grupie 30–49 lat. W branżach rzadziej korzystających ze sztucznej inteligencji, takich jak transport, budownictwo czy usługi osobiste zatrudnienie w tych grupach wiekowych spadło odpowiednio o 7,2 proc. i 11,4 proc.

Podobna sytuacja jest widoczna wśród osób rozpoczynających nową pracę. W 2011 r. 23,1 proc. młodych trafiało do zawodów, które obecnie są uznawane za wysoko wykorzystujące AI. W 2025 r. odsetek ten wzrósł do 30,3 proc. Jednocześnie udział nowo zatrudnionych na stanowiskach korzystających ze sztucznej inteligencji w mniejszym stopniu obniżył się z 35,5 proc. do 29,4 proc.

Autor analizy podkreśla jednak, że w 2013 r. zatrudnienie w zawodach o wysokim użyciu AI stanowiło 86 proc. poziomu z 2019 r. wśród młodych i 92 proc. w grupie 30–49 lat i stale rosło w późniejszych latach. Wprowadzenie generatywnej AI (m.in. ChatGPT) pod koniec 2022 r. nie przyniosło widocznego przełomu , lecz utrwaliło i wzmocniło strukturalną zmianę zatrudnienia w kierunku profesji związanych z danymi, technologią i narzędziami cyfrowymi.

Link do pełnej wersji raportu znajduje się na stronie: Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań (wrzesień 2026).

Raport został przygotowany w ramach projektu pozakonkursowego FERS pn. „Rozwój i doskonalenie systemu sektorowych rad ds. kompetencji”.

[1]AI is already in use in Europe’s workplaces, but not at the expense of young workers | Eurofound

[2] Tamże