Jak zamknąć obieg i… zarobić? Praktyczna strona cyrkularnego biznesu – tak polskie firmy dają drugie życie surowcom

Jak w praktyce przekształcać odpady w pełnowartościowe surowce i wdrażać zasady gospodarki cyrkularnej? Odpowiedzi na te pytania szukała grupa przedsiębiorców, która w tym tygodniu wzięła udział w unikalnej wizycie studyjnej. Kadra zarządzająca, menedżerowie, eksperci i przedstawiciele sektora wsparcia biznesu z kilkudziesięciu polskich firm odwiedzili trzy różne przedsiębiorstwa wdrażające innowacyjne rozwiązania cyrkularne: VIVE Textile Recycling oraz należące do MB Group firmy Gecon oraz Maya Victory.

Recykling tekstyliów

Pierwszym etapem wizyty były kieleckie zakłady VIVE Textile Recycling Sp. z o.o., gdzie uczestnicy zobaczyli, jak ponad 300 ton tekstyliów dziennie zyskuje nowe życie. Przedsiębiorcy przyjrzeli się zautomatyzowanemu procesowi segregacji ubrań (m.in. system optycznego sortowania, technologia głosowa, linia do parowania pojedynczych sztuk obuwia, zautomatyzowane linie transportowe wykorzystujące sprężone powietrze). Istotną rolę w tym procesie odgrywają także odpowiednio wykwalifikowani pracownicy, którzy podzielili się z uczestnikami wizyty tajnikami swojej pracy m.in. w zakresie selekcji tekstyliów markowych i vintage. Tekstylia rozdzielane są aż na 900 różnych kategorii asortymentowych, a następnie trafiają do sklepów w 70 krajach na całym świecie. Prowadzona na dużą skalę sieć sklepów VIVE Profit oraz partnerstwa (m.in. z InPost) umożliwiają efektywne przywracanie ubrań do ponownego użytku.

Firma tworzy także ciekawy ekosystem współpracy z podmiotami zewnętrznymi. Elementy tekstyliów, takie jak suwaki, guziki itp. przekazywane są dalej współpracującym firmom, które wykorzystują je we własnej działalności. Każdy materiał tekstylny zyskuje więc kolejne życie i wraca do ludzi jako nowa wartość.

Dobrą praktyką zaprezentowaną przez firmę jest przetwarzanie ubrań nienadających się do noszenia lub do odsprzedaży na czyściwo przemysłowe lub innowacyjny kompozyt tekstylny VIVE Texcellence. Produkowane przez firmę profile kompozytowe znajdują zastosowanie m.in. w przemyśle budowalnym, inżynieryjnym, a także jako deski tarasowe, meble ogrodowe czy elementy małej architektury. Tekstylia stanowią 60% składu, z kolei pozostałe 40% to torby plastikowe odzyskiwane w procesie sortowania ubrań.

VIVE Group realizuje także projekty upcyklingowe. Dreslow to marka cyrkularna łącząca projektantów, krawcowe i rzemieślników wykorzystujących tekstylia z drugiego obiegu. Z ubrań tych powstają zupełnie nowe, autorskie kolekcje dostępne w butikach cyrkularnych.

Skala działalności firmy i logistyka wewnętrzna wywarła na uczestnikach ogromne wrażenie.

Zamiast kupować nowe można naprawiać stare

W firmie Gecon Sp. z o.o. uwaga gości skupiła się na modelu re-commerce i procesach przedłużania cyklu życia produktów. Przedsiębiorcy poznali procedury diagnostyki, naprawy i regeneracji sprzętu RTV/AGD oraz elektroniki użytkowej i zwrotów konsumenckich. W asortymencie firmy, w zakresie produktów reuse znajdują się także elektronarzędzia, baterie i ogniwa, tonery i tusze oraz części zamienne. Zespół specjalistów testuje, naprawia i odnawia urządzenia, a dopiero w ostateczności, jeśli dane urządzenie całkowicie nie działa, odzyskuje z niego sprawne podzespoły jako części zamienne. Firma poprzez naprawę i sprzedaż używanego sprzętu aktywnie ogranicza więc popyt na nowe surowce i zmniejsza ilość odpadów elektronicznych.

Model operacyjny firmy Gecon udowodnił uczestnikom, że profesjonalny serwis i przywracanie towarów na rynek detaliczny to jeden z najefektywniejszych ekonomicznie filarów GOZ, a odzysk sprawnych części zamiennych stanowi doskonałą alternatywę dla tradycyjnej utylizacji.

Co ze sprzętem elektronicznym?

W kolejnym etapie wizyty odwiedziliśmy zakład Maya Victory Sp. z o.o., specjalizujący się w przetwarzaniu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEE). Zaprezentowano tam dobre praktyki w obszarze zautomatyzowanego „górnictwa miejskiego”. Przedsiębiorcy prześledzili proces mechanicznej i magnetycznej separacji, dzięki któremu z e-odpadów (np. starych pralek czy lodówek) odzyskuje się wysokiej jakości frakcje metali żelaznych i kolorowych (miedź, aluminium), gotowe do ponownego wykorzystania w hutnictwie.

Program wizyty obejmował również prezentację na temat dobrych praktyk w zakresie kompostowania bioodpadów, którą wygłosiła przedstawicielka Departamentu Środowiska i Klimatu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego. Zaprezentowała rozwiązania wypracowane w ramach projektu „CORE” programu Interreg Europa 2021–2027, które obejmują m.in. wspólnotowe sąsiedzkie kompostownie w Belgii i na Węgrzech, przemysłowe kompostowanie w biogazowni w Szwecji oraz zastosowanie kompostu jako materiału konstrukcyjnego i polepszacza gleby w projektach budowalnych we Włoszech. Działania te przekładają się z jednej strony na zmniejszenie kosztów odbierania bioodpadów, umożliwiają m.in. produkcję bionawozu, rekultywację terenów, a także przyczyniają się do osiągania coraz wyższych poziomów recyklingu odpadów komunalnych.

Aluminium i szkło z odzysku

Z kolei przedstawicielka Vitrintec Sp. z o.o. przedstawiła działania firmy w zakresie efektywnego wykorzystania surowców w produkcji systemów aluminiowo-szklanych. Firma stosuje aluminium pochodzące nawet w 100% z recyklingu, korzysta też ze stłuczki szklanej oraz prowadzi działania związane z recyklingiem szkła. Jej zaawansowane systemy i produkty architektoniczne można podziwiać m.in. na elewacjach oraz we wnętrzach znanych, wielkich obiektów komercyjnych i biurowych w Polsce i za granicą.

Lekcja cyrkularności

Cztery kluczowe zasady GOZ, które uczestnicy zabrali ze sobą:

1. Mimo że zamykanie obiegu tak naprawdę zaczyna się już na etapie ekoprojektowania, to kluczowym elementem pośrednim, bez którego niemożliwe byłoby fizyczne odzyskanie surowców, jest precyzyjna segregacja.
2. Efektywna cyrkularność nie istnieje bez technologii. Automatyzacja pozwala m.in. przetworzyć odpady na surowiec dla innych branż.
3. Naprawa to nowy standard sprzedaży. Przedłużanie życia produktów w duchu re-commerce to potężna gałąź gospodarki. Profesjonalny proces weryfikacji i regeneracji sprzętu konsumenckiego minimalizuje powstawanie elektroodpadów, jednocześnie budując zaufanie nowoczesnego konsumenta.
4. E-odpady jako kopalnia przyszłości. Zamiast eksploatować naturalne złoża i metale, należy odzyskiwać je z rynku. Procesy zaawansowanej separacji zużytego sprzętu AGD i RTV pokazują, jak efektywnie izolować czystą miedź, aluminium czy stal, domykając łańcuch dostaw w przemyśle.

Wizyta udowodniła, że rozwiązania cyrkularne nie są tylko ekologicznym trendem, ale realną strategią biznesową. Przegląd funkcjonujących rozwiązań w obszarach tekstyliów, elektroniki, recyklingu metali, szkła, aluminium i bioodpadów pokazuje, że odpady są pełnowartościowym surowcem strategicznym współczesnego biznesu. To inwestycja w odporność łańcuchów dostaw i nowoczesną inżynierię procesową.

Dziękujemy wizytowanym przedsiębiorstwom za gościnność oraz możliwość przyjrzenia się wykorzystywanym rozwiązaniom bezpośrednio na miejscu. Mamy nadzieję, że wydarzenie to przełoży się na nawiązanie nowych wartościowych kontaktów biznesowych w obszarze gospodarki cyrkularnej. Dziękujemy tez uczestnikom wizyty – liczymy, że zdobyte doświadczenia przełożą się na zielone zmiany w Państwa firmach!

Wizyta zorganizowana została przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości we współpracy z Instytutem Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju w ramach projektu „Akademia Transformacji Cyrkularnej dla Biznesu” współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) 2021-2027.